Süt Keçilerinin Beslenmesi ve Barındırılması

2009-02-01 13:06:00

Süt Keçilerinin Beslenmesi ve Barındırılması

Doç. Dr. Ayhan CEYHAN

Niğde Üniversitesi, Bor Meslek Yüksekokulu

Süt Keçilerinin Beslenmesi

Genç hayvanlara yeteri kadar enerji sağlanarak ideal büyümesi sağlanmalıdır. Ergin hayvanların vücut ağırlıkların korumak için yeterli enerji içeren yemlerle beslenmesi gerekir.  

Havanlara yeteri kadar protein, mineral madde ve vitamin içeren dengeli bir rasyon sağlanarak sağlıklarının korunması gerekir.

Keçilerin gebelikte yavru gelişimi için laktasyon dönemlerinde ise süt üretimi için ekskta yemlenmesi gerekir. 

Optimum büyüme ve yüksek süt üretimi ve hayvan sağlığının korunması ancak, hayvanların dengeli beslenmesi sonucu olabilir. Süt keçilerinin besin madde gereksinmesi tek düze değildir. Farklı dönemlerde farklı besin maddelerine gereksinim duyarlar. Keçiler iyi bakım beslemeye karşı hemen karşılık verirler.

Selülozun sindirimi özellikle süt keçilerinin rasyonları için çok önemlidir. Çok fazla tane yemlerle hayvan beslemek rumen hareketini teşvik etmez. Yoğun yem ağırlıklı dengesiz rasyonlar maliyeti yüksek besleme uygulamasıdır. Beslemede; mineraller, iz elementler ve tuzlar önemli unsurlardır. Hayvanlara bu maddeleri özel yemliklerde her zaman ayrı verilir. Kaba otlar özel tasarlanmış otluklarda verilmeli ve altlık olarak dökülmesine izin verilmemelidir. Sürünün doğru rasyon ile beslenmesinin anahtarı fazla miktarda kaba ot tüketimi ile ilgili değildir.

Oğlakların ve Çebiçlerin Beslenmesi

Oğlaklar doğduğunda hastalıklara karşı bağışıklık sistemi gelişmemiştir. Anneden alınan ilk ağız sütü (kolostrum) sindirim sisteminin çalışmasını ve bağışıklık sisteminin oluşmasını sağlar. Yeni doğan oğlağın sindirim sistemine ve ağzına hastalık yapan organizmalardan önce ağız sütünün girmesi çok daha yararlıdır.

Doğu sonrası keçilerin memesinin sıcak su ile yıkanması iyi bir uygulamadır. Doğumdan sonraki ilk 15 dakika içinde 100 gram ağız sütünün oğlağa içirilmesi gerekir. Oğlaklar elden beslenecekse keçilerin kolostrumu sağılır ve fazlası sonraki besleme için depolanır.

Eğer oğlaklar yapay emzirme ile beslenecekler ise temizlik koşullarına azami özen gösterilmelidir. Kullanılan biberon ve malzemelerin hemen temizlenmesi gerekir. Malzemelerin temizlenmesinde kendi yemek tabaklarımıza temizlikte gösterdiğimiz titizlik oğlakların biberonlarınada gösterilmesi son derece önemlidir. 

Tablo 1’de pratik besleme programı verilmiştir.  Süt 37,8 dereceye kadar ısıtılır. Oğlaklar iki haftalık yaşa geldiklerinde süte bir miktar su ilave edilir. 

Tablo 1. Sütle besleme programı

Yaş

Süt Miktarı

Günlük besleme sayısı

1 il 3. gün

113 g 

4 veya 5

4-14. gün

227-340 g

3  veya 4

2 hafta ile 3 aylık

454 g

2 veya 3

3-4 aylık

454 g

2

Oğlaklar süt ikame yemi ile 4. günden sonra beslenebilir. Süt ikame yemi en azından %20 protein ve %20 yağ ile birlikte bitkisel ürünleri de serbest olarak içermelidir. Kuzu yada kaliteli buzağı süt ikame yemi, oğlaklar içinde tavsiye edilir. İki haftalık yaşta kuru ot ve konsantre yem oğlaklara sağlanmalıdır. Tane yemlerden 113 g/gün alana kadar oğlakların sütten kesilmesi tavsiye edilmez. 

Oğlaklar 4-6 aylık yaştan sonra sağılan keçilerin rasyonları ile beslenebilir. İyi kalite kuru ot ve 227 gram konsantre yem sağlanması yeterli gelişme oranı sağlayabilir. Eğer kaba ot kalitesi zayıf ise 454 g ile 680 gram konsantre yem ile oğlaklar beslenmelidir. 

Sağılan Keçilerin Beslenmesi

Eğer süt üretimi önemli ise hayvanlar yüksek kalitede kaba ot ile protein, enerji ve mineral ve vitaminlerle iyi dengelenmiş kaliteli rasyonlar ile beslenmelidir. Yeşil otlar veya baklagil kuru otları kalite bakımından eşit sayılır. Rasyonda baklagillerin yüzde oranı artırılırsa protein gereksinimi için tahıl kullanımı azalır. 

 Tablo 2. Sağılan sürüler için kuru ot ve kesif yemler

Kaba Yemler

Karışımın % proteini 

Mineral karışımı

Baklagil veya karışımın çoğu baklagil

%14 -16 

Yüksek fosfor karışımı

Yeşil otlar ya da karışımın çoğu yeşil ot

%16-18

Ca:P 2:1 karışımı

Konsantre yem ile beslemenin seviyesi süt verim seviyesi ile yakından ilgilidir. Süt verimi yüksek keçiler kuru ot serbest olarak verilebilir ve yoğun yem iştahları ile sınırlıdır. Eğer keçi laktasyonun ortasında ise kuru ot dan serbest olarak tüketmeli her 1 litre süt için yaklaşık 454 gram  yoğun yem tüketmelidir. Laktasyonun sonunda ise keçiler 454 gram dan fazlasına gereksinim duymazlar.

Süt üretimi için yem formülasyonlarında yem ham maddelerin tane formu toz formundan daha lezzetlidir. Lezzet için üre tavsiye edilmez. Bazı yan sanayi ürünleri keçiler için diğerlerinden daha lezzetlidir. Örneğin kuru melastan ziyade ıslak melas daha lezzetlidir. Özellikle kaba ot olarak saman kullanılıyorsa bira sanayi yan ürünü ve turunçgil posaları selüloz kaynağı olarak kullanılabilir. Aşağıda tabloda işletmede bir değirmen ile karıştırılabilecek lezzetli ve besleyici bazı rasyon örnekleri verilmiştir.

Tablo 3. Yoğun yem örnekleri

 

Protein Oranı

Hammaddeler

%14

%16

%18

%20

Mısır

38

33

27

22

Yulaf Ezmesi

20

20

20

20

Soya Fasülyesi Küspesi (%44)

19

24

30

35

Pancar küspesi/Turunçgil posası

10

10

10

10

Melas

10

10

10

10

İz elementler tuz

1.0

1.0

1.0

1.0

Diklasiyum fosfor

1.8

1.8

1.8

1.8

Magnesium oxide

0.2

0.2

0.2

0.2

Vitamin mineal premiksinden ilave edilir. Karışımda 1,000 ünite vitamin A, 500 unite  vitamin D ve  3 unite vitamin E bulunur.

Yabani otlar ve meralar süt keçi rasyonlarının ihtiyaçlarını karşılamada yeterli değildir. İyi meralar yaz beslemesinin değerli bir kaynağıdır. Bitkilerin yaprakları ve döküntüleri ekstra olarak kullanılabil fakat tek kaba yem kaynağı olarak kullanımı yeterli ve dengeli besleme için yeterli değildir.

Su sağlık ve yüksek süt üretimi için çok kritiktir. Keçiler temiz su kaynağına her zaman ulaşılabilir olmalıdır.  Soğuk havalarda keçilerin içme suyu ısıtılırsa keçilerin tüketimi artar.

Kurudaki Keçilerin Beslenmesi

Eğer keçilerin kondisyonu zayıf değil ise hayvan başına 227-454 g yoğun yem verilebilir. Kaba otu keçiler tüm gün tüketebilir. Kuru dönemde kaba otun kalitesi düşük olabilir. Eğer böyle olursa konsantre yemin protein oranı artırılır.  Merada yaprak ve otlar ile otlama genellikle rumeni doldurur. Eğer kuru dönemdeki rasyon sağım dönemi rasyonundan farklı ise iki haftalık bir alıştırma süresine mutlaka gereksinim vardır. 

Tekelerin Beslenmesi

Tekelerede keçilere laktasyonda verilen rasyon verilebilir. Tekeler günlük 453 gramdan fazla konsantre yeme ihtiyaç duymazlar. Teklerin yağlanmasına izin verilmemelidir. Konsantre yem ne az nede çok miktarda verilmemelidir. Teklere daima kaba ot yeme olanağı verilmelidir.

KEÇİ AĞILLARININ PLANLANMASI

Süt keçi ağılları ayrıntılı olmak zorunda değildir. Fakat, ağıllar hayvanların konforunu ve sağlığını korumalıdır. Keçiler için iyi ağılın 5 özelliği vardır.

Ağılın yeterli havalandırması olmalı fakat  cereyanlı olmamalıdır.

Ağıl tabanı ve duvarlar nem oluşturmamalıdır.

Bölmeler temiz ve kuru olmalıdır.

Kuru ot, dane yemler ve su depoları iyi inşa edilmelidir. Yemler kirletilmemeli yada kontamine edilmelidir.

İşçiliği en aza indiren ve hayvanların giriş çıkışı kolay olmalıdır.

Sıcaklık

Süt keçilerinin rahatlama bölgesi 12,8 derece ile 21,1 derece arasındadır. Terlemeyen hayvanlar sıcaklığın düşük olmasından ziyade yüksek olmasına karşı daha duyarlıdırlar.  Süt üretimi, yem tüketimi ve rahatlama gibi durumlar -17,8-21,1 derece arasındaki sıcaklıklardan etkilenmez. Fakat sıcaklık  26,7 derecenin üzerinde olması durumunda yem tüketimi ve süt verimi düşer. Bu yüzden keçilerin kışın nasıl ısıtılacağından daha ziyade yazın nasıl serin tutulacağı konusu daha önemlidir. 

Havalandırma

Havanın mekanik yada doğal olarak  hareketi havalandırmadır. Keçi ağıllarının planlanmasında sıcaklığın, nemin ve kokunun uzaklaştırılması gereklidir. Pneumonie sorunlarının çoğu yetersiz havalandırma ile ortaya çıkar. Islak duvar ve tavanlar uygunsuz havalandırma, kötü izolasyon yada her ikisinin  olarak hastalıklar artar.

Hava harekinin oranı hayvanların ürettiği ısı ve çevre sıcaklığından etkilenir.  Binanın sıcaklığı korumasını isteriz. Kışın su boruların donması engellemek ve temiz havanın korunması için ek sıcaklık ve izolasyon gerekebilir. Havalandırma sistemi (Bacalar) iyi bir hava dağıtımını sağlamak zorundadır.  Havalandırma ihtiyacı bir fan yardımı ile yapılabilir.

Yaz boyunca düzenli bir havalandırma hayvan başına dakikada 4,2-5,6 metre küp hareket gereklidir. Kış aylarında keçi başına hava tüketimi azalarak 20 metre küpe düşer. Düzenli havalandırma il

3876
0
0
Yorum Yaz