Ana Sayfa

KOYUNLARDA DÖL VERİMİNİ ARTIRMA YOLLARI

Bütün ekonomik faaliyetin esası kardır. Entansif üretim yapılan bir sürüde karlılığı artırmak için, ana başına, ya da yılda doğum başına kuzu sayısını artırmak gerekir. Döl verimi neslin devamlılığını sağlayarak, kalıtsal özellikler nesilden nesile geçer. Koyunlarda döl verimi genetik (Anne ve Baba)  ve çevresel etmenlere bağlı olarak değişir. Koyunlarda doğum başına yavru sayısını çoğunlukla ana tayin eder.  Koyunlarda döl verimini artırmak için hormon  uygulaması yapılır. Bu uygulamada amaç, döl verimini artırmak ve kızgınlığı düzenleyerek doğumların toplulaştırılmasını sağlamaktır.

1. GENETİK İYİLEŞTİRME

Döl veriminin genetik iyileştirilmesinde baş vurulacak yollar seleksiyon ve melezlemedir.

1.1. SELEKSİYON  

Yetiştirici düzeyinde döl verimin artırmak için yapılması gereken işlemler şöylece sıralanabilir.

a)       Kendileri ikiz doğmuş ve yüksek döl verimine sahip fertlerin ayrılması

b)       Arka arkaya iki yıl kısır kalan koyunların sürüden çıkarılması

c)       Canlı ağırlığı yüksek ve iyi gelişen koyunların damızlığa ayrılması

d)       Damızlık seçilen koçların özellikle yüksek süt ve döl verimli bir anneden doğmuş olması ile birlikte birbirine eşit ve bir çift yumurta olmalıdır.

1.2. MELEZLEME

Melezleme, koyun yetiştiriciliğinde  döl verimini artırmak için uygulana gelen bir yöntemdir. Melezleme;

a)       Daha çok döl verim ırka doğru melezleme (Çevirme melezlemesi)

b)       Sonradan yeni bir ırk olacak yeni bir koyun tipi elde etme (Birleştirme Melezlemesi)

c)       Kasaplık kuzu üretimi anası olacak şekilde yapılacak melezleme şeklinde sınıflandırılabilir.

2. ÇEVRESEL İYİLEŞTİRME

2.1.  KOYUNLARIN YEMLENMESİ

Değişik yaş ve özellikteki koyunların besleme ve yemleme şekillerinin farklı olacağı ortadadır. Nitekim besleme ve yemleme yönünden koyunlar 3 ana sınıfa ayrılırlar.

1.Damızlık olarak kullanılanlar

a-Kuzular

b-Aşıma hazırlananlar

c-Gebe koyunlar

d-Laktasyondaki (Sağımdaki) koyunlar

2.Besiye alınan kuzular

3.Koçlar

Damızlık Kuzular

Sağlıklı gelişme hayvancılığın temel unsurlarından biridir. Buda ana rahminde ve doğumdan sonra kuzuların yeterli beslenmeleri ile sıkı sıkıya ilişkilidir.

Kuzular için en önemli yem süttür. Damızlık kuzularda 2 hafta ana sütünden başka hiçbir şey vermeyip, 2.nci hafta sonundan itibaren yavaş yavaş kaliteli kaba yem ve kesif yem verilmelidir. Koyun sütünün kıymetli olduğu bölgelerde dahi damızlık kuzularda 8 haftadan önce sütten kesim yapılmamalıdır. Bölgemizde kaşak olarak tabir edilen ve kuzuların analarının yanında bir bölmede barındırılmaları ve canları istediği zaman analarının yanına geçebilecekleri şekilde bölmenin parmaklandırılması güzel bir uygulamadır. İlk haftalar bol yapraklı kaliteli yonca verilmesinde fayda vardır. Kesif yem ise 14-20 g dan başlamak üzere yavaş yavaş arttırılmalıdır. İşletme şartlarında hazırlanıp kuzulara verilebilecek kesif yemlere örnek olarak aşağıdaki Çizelge1’deki rasyonları verebiliriz.

Çizelge 1. Damızlık Kuzuların Beslenmesinde Kullanabilecek Rasyon (Yem) Örnekleri

Meranın  durumuna  göre meraya çıkarılmış kuzulara  kesif  yem vermek  ekonomik  olmaz. Ancak  çok  bozuk kalitede olan meradan  dolayı ağılda bir  miktar kesif yem  takviyesi  gerekebilir. Meraya  ilk çıkış  günlerini 2 ila 4  saat  arasında tutmak, daha sonra içeri alıp bir miktar kaba yem vermekte  şişkinliği engellemek için iyi olur.

2.1.2. KOÇ KATIMI ÖNCESİ BESLEME

Koyunlarda bu dönemde yemleme oldukça önemlidir. Zira yapılan araştırmalar göstermiştir ki koç katımında dölün tutması, yaşayıp gelişmesi, hele ikiz döllerden birinin ana tarafından geri emilmemesi için ananın dengeli beslenmiş ve güçlü bir şekilde koç katımına girmiş olması şarttır. Hele bazı bölgelerde mer’a dönemini takiben hayvan iyice kondisyon olarak gerilemişken bu dönem besleme daha da önem kazanır.

Genellikle bu uygulamaya koç katım gününden 2-3 hafta önce başlamakta fayda vardır. Verilecek yem; eğer var ise kaliteli kuru yonca günde 500 g’dan başlayarak 1.5 Kg.a kadar verilebilir. Kaba yemimiz kaliteli değilse kaba yeme ek olarak günde 200-300 g dan başlamak üzere karma yem veya yulaf ve arpa kırması verilebilir. Yavaşça artırılarak bu takviye hayvanların durumuna göre 700-800 g a kadar çıkarılabilir. Fakat mer’ada yeşil ot bol ise ek yemi düşük tutmak ihtiyaca cevap verir. Bu dönem besleme koyunun koç alımından sonra 2 hafta daha devam ettirilmelidir.

2.1.3. GEBE KOYUNLARIN BESLENMESİ

Gebelikte ana kadar ana rahmindeki yavrunun beslenmesi de önemlidir. Gebelikte iyi bir besleme sağlıklı kuzu, kuzu doğum ağırlığı ve yaşama şansı yüksek kuzular sağlayacaktır. Gebelik süresince 6-10 Kg.lık bir canlı ağırlık artışına imkan sağlanmalıdır. Zaten bu ağırlığın büyük bir kısmı ana karnındaki yavru ve çevresini saran zarlar ve sıvılardır.

Beslenme açısından gebelik periyodu 2 ana kısma ayrılır;

2.1.3.1.  Gebeliğin İlk Yüz Günü

Bu dönemde ana rahminde yavrunun gelişmesi yavaştır. Anaya fazla bir yük bindirmez. Bu durumda ihtiyaçlar azdır. Fazla yetersiz beslemenin sakıncaları çoktur. Mer’a döneminde iseler meranın kalitesine göre davranmalı çok bozuk meralarda günde 500 g a kadar kaba yem verilmelidir. Eğer hayvanlar içeride iseler baklagil kuru otu veya çayır kuru otundan 1.5-2 Kg.a kadar verilebilir. Fakat kaba yemimizin kalitesine güvenemiyorsak hayvanların genel durumuna göre 400 g a kadar arpa veya karma yem verilebilir.

2.1.3.2. Gebeliğin Son Altı Haftası

Bu dönemde yavru ana karnında kendi ağırlığının 9 katına varan oranlarda büyüyeceği için ihtiyaçlar oldukça yükselir. Dolayısıyla beslemede karma yeme ağırlık vermekte büyük faydalar vardır. Kaba yemin kalitesine göre karma yemin miktarı 400 g’dan başlatılarak 1000-1100 g a kadar çıkarılabilir.

Yine işletme imkanları ile hazırlanabilecek karma yemlere örnekleri Çizelge 2’de verilmiştir.

Çizelge 2. Gebeliğin Son Dönemindeki Koyunların Beslenmesinde Kullanabilecek Rasyon (Kesif Yem)  Örnekleri

I. Rasyon		II. Rasyon
Hammadde	Miktar (kg)	Hammadde	Miktar ( kg)
Arpa	730	Buğday	680
Ayçiçeği Küspesi	50	Kepek	200
Mermer Tozu	14	Pamuk Küspesi	100
Tuz	6	Mermer Tozu	14
		Tuz.	6
TOPLAM	1000	TOPLAM
Yorum yaz! :: Arkadaşa gönder!