Kuzu Besisi
1. GİRİŞ

         Yaşamın devamı için insan beslenmesinde en önemli besinin protein olduğu ve protein eksikliğinin diğer besin maddeleriyle giderilemeyeceği, yapılan araştırmalar ile belirlenmiştir. Proteinler içerisinde hayvansal proteinlere, insan vücudunda ki proteinlere yapı itibarı ile benzemesi ve bitkisel ürünlerin, sindirilebilme derecesini azaltan sellülozu içermemesi nedeniyle, insanlar hayvansal protein kaynaklarından bol ve ucuz olarak faydalanma yollarını aramaya yönelmişlerdir. Bunun yanısıra insan vücudunda oluşturulamayan bazı proteinlerin hayvansal gıda maddelerinde bulunması da, hayvansal protein kaynağının tercih edilmesinde etkin bir rol oynamaktadır.

         Dünyanın bir çok ülkesinde olduğu gibi Türkiye’de de en önemli sorunlardan birinin yetersiz ve dengesiz beslenme olduğu bilinmektedir. Özellikle ülkemizde beslenme yetersizliğinin başlıca nedeni; toplam proteini tüketimi yetersizliği değil, toplam protein içerisinde hayvansal protein tüketiminin az oluşudur. FAO raporlarına göre, yetişkin bir insanın günlük hayvansal protein gereksinimi 35 g dolayındadır. Buna karşılık dünyada kişi başına ortalama 27 g hayvansal protein tüketilmektedir. Gelişmiş ülkelerde hayvansal protein tüketimi kişi başına ortalama 44 g, gelişmemiş ülkelerde ise 9 g. dır. Gelişmekte olan ülkeler arasında yer alan ülkemizde kişi başına ortalama günlük protein tüketimi 18 g dır.

         Hayvansal protein gereksiniminin karşılanmasında et ilk sırayı almaktadır. Bunun ana nedeni , ülkemizin tarım deseni ve bu yapıya bağlı geleneksel beslenme kültürüdür. Ekonomik ve kültürel yönden gelişmiş ülkelerde kaliteli kırmızı ete yönelim vardır. Kırmızı et kaynakları arasında koyun, keçi ,sığır, domuz, deve yer almaktadır. Söz konusu etler arasında koyun et, ilk sırayı almaktadır (Çizelge1).

 Çizelge 1. Türkiye’de türlere göre et tüketiminin oransal dağılımı

KOYUN	% 45.5
SIĞIR	% 30
KEÇİ	% 10
KANATLI	% 9
DANA	% 5.5

          Ülkemizde sayısal yönden kasaplık hayvan potansiyelinin önemli bir bölümünü oluşturan kuzuların, et üretimine katkıları oldukça düşüktür. Özellikle erken yaşta ve daha düşük canlı ağırlıkta kesilmeleri gibi nedenler yanında, bilimsel anlamda bir besleme veya besi yönteminin uygulanmayışı, elde edilen et veriminin düşük olmasına neden olmaktadır (Ertürk ve Okuyan, 1995).

 Türkiye’de koyun sayısı 2006 yılı itibariyle 26. 616 912 baştır (Anonim, 2006).

         En çok koyun yetiştiren ülkeler ve koyun varlıkları aşağıda verilmiştir.

         Koyunculuk sektörü; Türkiye toplam 1.127.430 tonluk süt üretiminde %11’ni, ayrıca et üretimimizin de %27.55’ni oluşturmaktadır. Ayrıca söz konusu sektör 11.681.190 adet ham deri ve 44.690 ton kirli yapağı üretimi ile ülkemiz ekonomisine önemli katkılar sağlamaktadır (Anonim, 1996). Bir çok ülkede olduğu gibi ülkemiz koyunculuğunun da, verimli ve pazar için üretim yapan bir sanayi dalı haline getirilmesi zorunludur.

         Koyunculukta birim anaç başına kuzu sayısının artırılmasına çalışılırken, öte yandan elde edilen kuzulardan ekonomik bir şekilde daha fazla et üretimini sağlayacak yöntemler üzerine durulmaktadır. Tüm bu çalışmalar içinde, koyun ve kuzuların beslenmeleri ile ilgili sorunlar birinci derecede önem taşımaktadır. Ancak, iyi bir bakım ve besleme ile verimin yükseltilmesi çalışmalarının yanında et üretimi sırasında izlenen bazı yanlış uygulamaların da terk edilmesi ön koşuldur. Kuzuların erken kesime alınmaları, bu yanlış uygulamanın tipik bir örneğidir. Çünkü kuzuları yeterince uzun beside tutmadan kesime göndermek önemli boyutlarda et kayıplarına neden olmaktadır. Oysa, gerek et üretim potansiyelimizin yüksek olması gerekse halkımızın beslenme alışkanlıklarına bağlı olarak koyun ve kuzu etine olan talep, bizleri bu hayvan türünden daha fazla et üretmeye yönlendirmektedir. Nitekim şimdiye değin yapılan tüm kalkınma planlarında bu hedefler dikkate alınarak çalışmalar yapılmıştır. Proje desteklemesi ile ortaya konulacak üretim kapasitesi, Kahramanmarş ili kuzu eti talebine katkı sağlayacaktır.

 2. ENTANSİF KUZU BESİSİNDE YAPILASI GEREKLİ İŞLEMLER

       Entansif kuzu besisinde aşağıda kısaca özetlenen önemli hususlar yerine getirildiği taktirde verimlilik ve karlılığın artması beklenebilir.

 2.1. Besi Öncesi İşlemler

Kuzular satın alınacaksa tek doğmuş, gürbüz erkek kuzulardan 18-22 kg arasında olanlar tercih edilmelidir.

Kuzu başına 0.5-0.6 m² kapalı ağıl alanı hesaplanmalıdır (Yemlik ve suluk alanları dışında).

Öğünlü yemleme uygulanacaksa kuzu başına yeterli yemlik alanı (25 cm/kuzu) hesaplanmalıdır. Yemlik yetersiz olduğu taktirde iri kuzular ufak kuzular yem yeme fırsatı vermeyecektir.

Kuzulara 24 saat temiz su sağlanmalıdır.

Besi öncesi ağıl hastalık ve zararlılar karşı ilaçlanmalıdır.

Kuzu başına 90-100 kg kesif yem ve 25-30 kg kaba yem hesap edilerek yem depo edilmelidir.

Ağıla en az 10 cm altlık serilmelidir.

 2.2. Besi İşlemleri

         Besiye sütten kesimle birlikte olabildiğince erken başlanmalıdır.

         Kuzular besiye alınmadan önce sütten kesilmeli veya en çok 2-3 hafta daha kalıntı süt emmelerine izin verilmelidir.

         Sütten kesme işlemi en geç Haziran sonunda olmalıdır.

         Kuzular ağıla geldikleri ilk gün sadece kuru ot verilmeli ve entrotoksemiye karşı 20 gün ara ile iki kez aşılanmalıdır.

         İkinci gün yine sadece kaba yem verilmeli, iç ve dış parazit mücadelesi yapılmalıdır.

Üçüncü gün :

Aynı kaba yeme ilave olarak 150-200 g beside kullanılacak kesif yem karışımı ve kaba yem verilmelidir.

Kuzulardan 10-20 adeti tartılarak besi başı canlı ağırlığı belirlenmelidir. Daha sonraki tarımlarda aynı kuzuları tartabilmek için kuzuları toz boya ile boyamamız gerekir.

Kuzular arasında büyük ağırlık farkı var ise iki gruba bölmek gerekir.

Eğer havalar çok sıcak is kuzuların kırkılması ile beside %5-10 arasında daha fazla canlı ağırlık kazancı  sağlanır.

Yetiştirici için zor olmadığı taktirde kaba yem (%10) ile kesif yem (%85-90 oranında) karıştırılarak verilmelidirler.

Kesif yem bir haftalık bir alıştırma döneminden sonra %85-90 düzeyine çıkarılmalıdır. Kuzulara verilecek yem canlı ağırlıkları ile bilinse de en iyi yol yemlikte yem kalıp kalmadığıdır. Yemliklerde az miktar yem artmalıdır. Kuzular hayatlarının ilk 100-120 gününde çok hızlı bir büyüme sergilerler.

Besinin 10.gününde antrax ve 25.gününde şapa karşı aşılama yapılmalıdır.

Kuzular ayrıca enfeksiyoz hepatite karşı 10 gün ara ile iki kez aşılanmalıdır.

Kuzular dış parazitlere karşı özellikle keneye karşı arda bir kontrol edilmelidir.

Sınırlı yemleme yapılacaksa yemleme üç öğüne bölünerek yapılmalıdır.

Ağılların havalandırması mükemmel olmalıdır. Hızlı büyüme için temiz hava şarttır.

Ülkemiz ırkları için 250 g günlük canlı ağırlık artışı normal olup 90-100 günlük beside 45 kg canlı ağırlığı geçmek çok olağandır.

Besinin değerlendirilmesi için canlı ağırlıkları (besi başı, besi ortası, besi sonu), yedirilen kaba ve kesif yem  miktarlarını ve diğer gerekli verilerin kayıt edilmesi çok önem arz eder.

Besi  40-45 kg canlı ağırlıkta bitirilmeli ve tümü birden pazara sunulmalıdır.

Besinin ekonomik analizi yapılmalı ve kar hesaplanmalıdır.

 3. BESİ MATERYALİNİN  ÖZELLİKLERİ

         Beside kullanılacak besi materyalinin seçimi çok önemlidir. Hızlı büyüyen, erken gelişen, yemden yararlanma yeteneği yüksek hayvan seçimi başarının ve karlılığın önemli bir anahtarıdır.

         Kuzuların et verimi ve kalitesi çok sayıdaki faktörlere bağlı olarak önemli değişiklikler göstermektedir. Bu faktörlerin başında özellikle hayvanın ırkı, görünümü, yaşı, cinsiyeti, beslenme faktörleri ile kondüsyon ve sağlık durumu gelmektedir.

 3.1 Irk Faktörü

         Besiye alınacak hayvanların seçiminde ırk faktörü özel bir önem taşır etçi koyun ırkları yedikleri yemleri daha ekonomik olarak ete çevirirler. Günlük canlı ağırlık artışları ve et kaliteleri yüksektir. Bu nedenle çalışılacak hayvan ırkı etçi ve prolifik bir ırk olması gerekmektedir. Ülkemiz koyun ırkları dikkate alındığında besi gücü bakımından aralarında önemli bir farklılığın olmadığı görülmektedir. Ancak ivesi koyunlarının uygun çağda batı ülkeleri etçi koyunları ile benzer benzer performans sergiledikleri pek çok araştırıcı tarafından ortaya konulmuştur Özcan ve ark. 1990).

3.2. Görünüm Faktörü

       Materyalin genel görünümünden et yada süt tipi olduğunu anlamak olasıdır. Et tipi hayvanlar derin yapılı, kısa boylu, sırt, bel ve sağrısı düzgün olan hayvanlar olup kaburgaları yay gibi şişkin, yönleri omurgaya dik ve aşağı doğru ve aralarındaki mesafe dardır.

Şekil1. Et Tipi Bir Koyun

 Bunlara ilaveten göğüs kemiği ileri doğru çıkık, ayaklar ve boyun kısa, baş ve gerdan küçüktür.

Bir hayvanda bu özelliklerin var olması durumunda et randımanı yükselmektedir. Besiye alınan hayvanların iyi bir et tipi görünümlerine karşın, besiye alındıklarında semirme kabiliyetinin yetersiz olduğu anlaşılır anlaşılmaz besiden çıkarılmaları faydalı olacaktır.

3.3. Yaş Faktörü

         Beside yaş faktörü önemli bir özelliktir. Eğer beside gerçekten yüksek karlılık amaçlanıyorsa besiye alınacak hayvanlar genç olmalıdır. Besi başlangıcında hayvanın 2 aylık yaşta olması karlılığı artırır. Çünkü genç hayvanlar gelişmelerini tamamladıkları için aldıkları besin maddelerinin iskelet kas ve organlarının gelişimi için kullanırlar ve dolayısıyla az miktarda yağ depolarlar. Hayvanlar fiziksel olgunluk dönemlerine yaklaştıklarında büyüme durur.

 Şekil 2. Optimum Besi Süresi

 Kaslar kemikler üzerine yerleşmiş olduğu için fiziksel olgunluğa ulaşmadan önce besiye alınan hayvanlarda kas gelişimi hızlı olmaktadır. Bu nedenle kuzuların yemden yaralanma yetenekleri daha iyidir. Fiziksel olgunluğa ulaştıktan sonra besiye alınan hayvanların canlı ağırlık kazançları gerçek bir büyümeden kaynaklanmamaktadır. Bu zamandaki büyümeye kimyasal olgunluk adı verilmektedir. Bu dönemdeki büyüme kemik ve kas dokusu büyümesinden değil, vücutta yağ birikiminden kaynaklanmaktadır. Genç hayvanların canlı ağırlıkları daha az olduklarından yaşama payı ihtiyacı düşüktür. Dolayısıyla yedikleri yemlerin büyük bir bölümünü büyümeye harcanır. Buna bağlı olarak canlı ağırlık kazanmaya daha uzun bir süre devam edebildiğinden özellikle pazarın uygun olmadığı dönemlerde besi süresi uzatılmış olsa bile ekonomik verimlilik etkilenmez. Gelişmesini tamamlamış yaşlı hayvanlarda besiden elde edilen canlı ağırlık artışının % 2/3-3/4 ‘ü yağdan kaynaklanır. Ancak, genç hayvan besisi yaşlı olanlara oranla daha masraflı olmakta ve böyle hayvanlar besi başında daha yüksek birim fiyatla satın alınmaktadır.

         Bu nedenle, bu tür hayvanlar ya etin kalitesine göre fiyat bulduğu büyük şehirlerde satılmakta veya ihraç edilmektedir. Aksi taktirde besiden beklenilen kar sağlanamayacaktır.

3.4. Cinsiyet Faktörü

         Kuzularda cinsiyet büyümeyi önemli düzeyde etkilemektedir. Yapılan araştırmalarda erkek materyallerin dişilere oranla daha hızlı canlı ağırlık kazandıkları ve yemden yararlanma kabiliyetlerinin daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Buna göre erkek kuzular besi için en uygun cinsiyet grubunu oluşturmaktadır.

3.5. Doğum Şekli

         Tek doğan kuzular ikiz doğan kuzulara göre daha hızlı büyür ve gelişirler. Bunun sebebi anneden daha fazla süt aldıklarından ve doğum ağırlıklarının yüksek olmasından ileri gelmektedir. Doğum şeklinin etkisi sütten kesime kadar etkili olsa da daha sonraki 2-3 ay içinde ortadan kalkmaktadır.

3.6. Yemleme Metotları

         Besi yerine getirilen hayvanlar değişik ortam ve yemlerle karşılaştıkları, kimi zamanda yol yorgunluğuna sahip oldukları için yeterli yem ve rasyonla besiye alınsa dahi beklenen seviyede ağırlık kazanamazlar. Bu nedenle, öncelikle besi ortamına ve yemlere alıştırılmaları gerekir bu alıştırma dönemi genellikle kısa sürmektedir. Taşıma stresi altındaki hayvanların besi yerlerine alındıktan sonraki ilk bir kaç günlük yemlemelerine çok dikkat edilmelidir. Hayvanlara besi yerine getirildikleri ilk gün su ve kepek içeren rasyondan az miktarda verilmeli ve ikinci gün su ve yem miktarı artırılır uygulamaya yem miktarı azar azar artırılarak devam edilir. Su ise, bol miktarda verilmelidir özellikle ağıl taşıma stresi geçiren hayvanlar için besi yemine alıştırma çok önemlidir. Ancak, bu durum tamamen ortadan kalkınca besi yemine başlanılmalıdır. Kaba yem olarak  saman, kuru ot ve ilaveten kesif yem ağırlıklı rasyon verilecekse ve hayvanlar iyi bir mer’a dan gelmişlerse sindirim sisteminin özellikle bağırsakların kuru yem tipine alıştırılması gerekmektedir.

          Normal bir besi rasyonu hazırlarken protein/ enerji oranı, hayvanın gereksinimine göre farklılık gösterir: Bu oran yaşlı hayvanlarda ve besi sonunda relatif olarak düşüktür. ( Enerjisi yüksek). Genç hayvanlarda ve besi başında ise yüksektir (Protein Yüksek).

         Besi süresi ilerledikçe her kg. canlı ağırlık için yem tüketimi artar. Ekonomik bir besi için besi süresi ve beslenmeyi çok iyi dengelemek gerekir.

3.7. Kondüsyon ve Sağlık Durumu

       Hayvanın besi öncesi durumunu belirten özelliğine kondüsyon denir. Kondüsyon besinin karlılığında önemli rol oynayan bir faktördür. Türkiye’de besiye alınan hayvan türlerinin büyük bir çoğunluğu mer’alardan gelmektedir. Bunlarda zayıf, orta ve iyi kondüsyonlu olmak üzere 3 grupta toplanmaktadır. Zayıf kondüsyonlu hayvanların besiye alınmaları sakıncalıdır ve yaşlarının gerektirdiği canlı ağırlığın altında bir ağırlığa sahiptir. Hayvanların bu durumu, bir hastalık nedeniylede ortaya çıkmış olabilir. Zayıf kondüsyonlu hayvanların bu durumu hastalıklardan kaynaklanmıyorsa ve nedeni beslenme yetersizliği ise hayvanlar telafi edici bir beslenme ile kısa sürelerde kendilerini toplayabilirler.

         Orta ve iyi kondüsyona sahip besi materyalleri kısa süreli, zayıf kondüsyonda olanlar ise uzun süreli besiye uygun olurlar. İskelet sistemi iyi gelişmiş kuzular daha fazla canlı ağırlık kazanır ve daha iyi et tutarlar. Sırt ve bel kısmı dar olan kuzular iyi et tutmadıkları gibi, canlı ağırlık kazançları da düşüktür. Ayrıca besi için satın alınacak kuzuların derileri esnek, tüyleri sık, gözleri parlak, iri ve canlı olmalıdır. Aynı besleme durumunu gösteren hayvanlardan iri olanları, ufak yapılı olanlara oranla beside daha hızlı canlı ağırlık artışı sağlarlar. besiden önceki bakım ve besleme, besi süresindeki canlı ağırlık artışını etkilemektedir.

         Besiye alınacak hayvanların sağlıklı olmaları önemlidir. Hastalıklı ve parazitli hayvanlar ekonomik bir canlı ağırlık kazancı sağlayamazlar. Böyle hayvanların mortalite (ölüm) oranları fazla olduğu gibi diğer hayvanlara da hastalık faktörlerini bulaştırarak çok daha büyük oranda ekonomik zarara yol açabilirler.

          Bu nedenle işletme dışından satın alınan hayvanlar besi yerine alınmadan önce sağlık kontrolünden geçirilmelidir. Ayrıca bu süre zarfında gerekli aşılamalar ile iç ve dış parazit mücadeleleri yapılmalı göz kapakları içi sarımsı, kulakları ince ve tüysüz durgun görünüşlü hayvanlar besiye alınmamalıdır.

4. KUZU BESİSİ VE AĞIL KOŞULLARI

         Hayvan başına kapalı ağılalar da 1m² alan düşünülmelidir. Ağılın pencere alanı,ağıl taban alanının yaklaşık %5’i olarak planlanmalıdır. Ağılın tabanı grobeton veya sıkıştırılmış toprak olabilir. Bir hayvan için 35 cm yemlik boyu hesaplanmalıdır. Yemlik ahşaptan yapılabilir. Açık ağıl

Gölgelik ve sundurma altında kuzu başına 0.75 m²

Günlük yem ihtiyacı:

Başlangıçta (ilk bir hafta) 500 g kesif yem, 200-400 g kaba yem ( yonca, korunga fiğ)

İlk bir haftadan sonra 1.200 g kesif yem + arpa, 200 g kaba yem

Besiye alınacak hayvanın ortalama canlı ağırlığı 14-20 kg

Ortalama canlı ağırlık artışı yerli ırklar için 250 g/gün ve kültür ırkları için 300-350 g/gün olmalıdır

Besi süresi 60-90 gün olmalıdır ve kesim ağırlığı 45 kg geçmemelidir.

Kesim randımanı yerli ırklarda %48-51, melezlede 50-53 oranında olmalıdır.

Ölüm oranı %3 oranında ve ölen hayvanın derisi değerlendirilmelidir.

400 hayvan için bir bakıcı gerekmektedir.

Hayvanlar besi başlangıcından önce bölgede yaygın olan hastalıklar karşı  ilaçlama yapılmalıdır (Anonim,1995).

         Besi yapılan işletmelerde ağılların projelendirilmesinin önemi büyüktür. Ağıl projesinde iklim önemli bir rol oynar, besi materyalinin verim özelliklerini gösterebilmesi için iklim ve çevre koşullarının uygun olması gerekmektedir. Rahatlık bölgesi sınırları içerisinde kalan sıcaklıklar hayvanlar için optimum sıcaklıklardır (18 °C). Hayvanlar bu koşullarda en az yem tüketimleri ile en yüksek üretimlerde bulunurlar. Uygun sıcaklık sınırlarından daha aşağıdaki sıcaklıklarda kuzular vücut sıcaklıklarını koruyabilmek için tükettikleri yemlerin enerjilerini kullanmaya başlayacakları  için, yemden yararlanma azalır  (Kutlu,1997).

         Barınaklarda diğer önemli bir hususta bağıl nemdir. En uygun bağıl nem, % 60-65 dolayında olmalıdır.

         Proje dahilinde kullanılacak ağıl tipi, sundurmalı doğal zeminli açık besi ağılıdır.

Doğal zeminli açık besi yerlerinde hayvan başına hesaplanacak alanı etkileyen en önemli faktör, yağış miktarıdır. Diğer faktörler ise arazi eğimi ve zemin yapısıdır. Sundurmalı doğal zeminli açık besi yerlerinde hayvan başına sundurma altında 0.75 m² lik alan ayrılmaktadır.

4.1 Yemlikler

Hayvan başına 20 cm yemlik uzunluğu esas alınarak yükseklik optimize edilmiştir.

4.2. Suluklar

 İşletmelerde devamlı ve temiz su prensibinden yola çıkılarak besi yerlerine ve zemine dökülebilecek suların işletme dışına en kolay aktarılabileceği ve bütün bölümlerdeki hayvanların suluklardan yararlanmalarını sağlayacak dizaynlar oluşturmalıdır.

4.3. Gölgelik

 Gölgelik hesabında hayvan başına 1 m² yer düşünülmektedir: Yükseklik ise asgari 3 m olarak hesaplanmalıdır.

4.4. Sundurmalar

Hayvanları yazın sıcaktan, kışın sert rüzgarlardan korumak ve dinlenmelerine kuru bir zemin sağlamak amacıyla yapılır. Sundurmalar güney yönüne bakmakta olup, güneşin sundurmanın en dip noktasına ulaşarak yaş zemini kurutması için sundurma eninin fazla geniş tutulmaması uygun olmaktadır.

         Sundurmalarda hayvan başına 1 m² alan hesaplanır. Sundurma arka yüksekliği asgari 2.30 m. olmalı, genişlik ve çatı eğim durumlarına göre ön yükseklik hesap edilmelidir.

4.5. Hayvan Yakalama Yeri

Hayvanların aşılanması ve tartılması amacıyla düzenlenmiş olup  ağıl alanının uygun bir yerinde 2.5 m. uzunluğunda, giriş kısmı 1.20 m. çıkış kısmı 0.90 m. genişliğinde ve hayvan baskülüde (kantar) buraya monte edilecek şekilde düzenlenmelidir.

4.6. Hayvan İndirme-Bindirme Rampası

İşletmeye gelen ve işletmeden pazara götürülecek hayvanların indirme ve yüklenmesinde kolaylık sağlaması amacıyla sabit veya taşınabilir rampalar yapılması yarlıdır. Rampaların ortalama yüksekliği, kamyon kasası yüksekliğinde, hayvanın kolayca çıkabileceği eğimde ve kenarlar korkuluklarla çevrilmelidir.

5. BESİ KUZULARININ BAKIMI VE BESLENMESİ

         Beside yaş faktörü çok önemlidir. Besi materyalini oluşturan hayvanların genç olması halinde karlılık yüksek olmaktadır. Kuzu besisinde yüksek karlılık için hayvanların besi başı 2 aylık yaşta olması gerekir. Bu çağdaki hayvanın kazandığı canlı ağırlığın büyük bir kısmını et oluşturur. Yani kazanılan canlı ağırlık su ve proteince zengin yağca fakirdir. Buna      karşılık yaşlı hayvanlar çok miktarda yağ depolar ve kazanmış oldukları canlı ağırlık,genç hayvanlardakinin aksine enerjice zengin, su ve proteince fakirdir. Yaşlı hayvanların protein ihtiyacı düşük olup hayvan yaşlandıkça enerji ihtiyacı artar ve 1 kg canlı ağırlık kazanabilmesi için, tüketilmesi gereken yem miktarı da artar. Bu da yem değerlendirme sayısının ( 1 kg. canlı ağırlık artışı yapabilmesi için tüketilen yem miktarı ) artması yani, 1 kg canlı ağırlığın daha pahalıya mal olması demektir. Daha fazla maliyet ise; daha az kazanç demektir.

         Besiye alınan kuzuları yemleme olanakları işletme koşullarına göre değişir. Besicilikte amaç, hayvanların her gün belirli bir canlı ağırlık artışı sağlamalarıdır. Hayvanın bazal metabolizma, yaşama payı ve verim payı gereksinimlerini karşılamak için yemlerle yeterli düzeylerde enerji alması gerekir. Bazal metabolizma gereksinmesi mutlak dinlenme durumunda bir hayvanın yaşamsal fonksiyonlarını (sindirim dışında) devamı için gereksinme duyduğu enerji düzeyidir. Yaşama payı gereksinmesi, hayvanın sürekli olarak verim vermeye hazır durumda bulunabilmesi için gerekli olan besin maddeleri ve enerji miktarıdır. Bu kavram, bazal metabolizma ile sindirim ve hayvanın sağlıklı kalabilmesi için gerekli olan enerjiyi içerir. Verim payı gereksinmesi ise, hayvanın büyüklüğüne bağlı değildir. Bu gereksinme hayvanın türüne, istenilen verime, sindirilen besin maddelerinin değerlendirilme derecelerine uygun olarak değişir. Besicilik yapılırken hayvanların yaşama ve verim payı gereksinimlerini bilmek ve buna göre rasyon hazırlamak gerekir. Besi hayvanlarının yaşama payı ihtiyaçları canlı ağırlıkları ile yakından ilişkili olup hayvanın canlı ağırlığı arttıkça yaşama payı gereksinimi de artmaktadır. Hayvanın o gün içerisinde kazanmış olduğu canlı ağırlık artışı ertesi gün hayvanın bir önceki günkü canlı ağırlığının üzerine ekleneceğinden, artık bu hayvanın toplam canlı ağırlığı içerisinde yer alır. Canlı ağırlık arttığı için hayvanın ertesi günkü yaşama payı ihtiyaçlarını bu yeni canlı ağırlık üzerinden hesaplamak gerekir. Ancak bu açıklanan yol pratikte sorun yaratmakta, hayvanların her gün değişen canlı ağırlıklarına göre rasyon hazırlamak hem  zor olmakta, hem de karışıklıklara yol açabilmektedir. Bu sakıncaları önlemek amacı ile önerilmektedir. En kolay uygulama ise, tüm besi süresinin artışına göre rasyonu düzenlemek ve devamlı olarak bu rasyondan yararlanmaktır.

         Bir hayvanın yem tüketim gücü günlük olarak tüketebileceği kuru madde miktarı ile belirtilir. Bir hayvanın günlük canlı ağırlık artışının sağlanabilmesi için gerekli besin maddeleri , hayvanın günlük tüketebileceği yemlerdeki kuru madde içerisinde bulunmalıdır. Hayvan verilen rasyonun tamamını tüketemez ise, gereksinme duyduğu günlük besin maddelerini alamaz. Bu durumda beklenilen ve istenen canlı ağırlık artışı gerçekleşmez bu nedenle hayvanın yiyebileceği maksimum kuru madde miktarı bilinmelidir. Hayvanın tüketmesi gereken kuru madde miktarı canlı ağırlığa göre değişir. Ancak, prtatik bir rakam vermek gerekirse, hayvanın tüketebileceği kuru madde miktarı hayvanın canlı ağırlığının % 2-2.5’i kadardır.

         Rasyondaki protein miktar ve oranı, hayvanın fizyolojik durumu ile canlı ağırlığına göre ayarlanmalıdır. Beside protein kalitesi fazla önem taşımaz, bu nedenle amino asitler bakımından dengeli olmayan proteinlerden de yararlanılabilir.

         Hayvanlar doğal yemlerle beslendiklerinde, normal besi için gerekli elementlerden Ca, P hariç diğerlerini yeterli oranlarda alırlar. Bu nedenle bir rasyonun hazırlanmasında Ca ve P oranlarının göz önünde bulundurulması gerekir. Hangi kaba yem/ kesif yem oranının seçileceği bu iki faktörün sağlanma olanaklarına ve ödenebilecek nakite bağlıdır. Bu oranın seçiminde dikkate alınması gereken bir diğer konu da istenilen karkas tipidir. Rasyondaki kaba yem oranı % 20’ yi aştığında, günlük canlı ağırlık artışında ve yem tüketiminde artış olmakta, kaba yem oranı % 40’ı aştığında her ikisi de düşmektedir.

5.1. Rasyon İçeriği ve Kullanımı

         Besicilikte genel olarak %80 tahıllar ve % %20 küspeler kullanılmaktadır. Çiftçi koşullarında yapılan besicilikte genellikle yem materyali bölgede bulunan ucuz yemler oluşturmaktadır. Beside en yaygın kullanılan yem hammaddesi arpadır. Kaba yem olarak ise saman kullanılmaktadır. Besi kuzularına verilecek olan 2400-2600 ME/K Cal. ve %14-16 ham protein içermelidir. 

Örnek besi yemi
Hammadde                           %

Arpa                                   49

Buğday Kepeği                  27

Pamuk Tohumu Küspesi    11

Buğday Samanı                  11

Premix                               2

Toplam                              100

Hammadde                                          %

Arpa                                                 50

Bugday                                             10

Ayçiçeği Küspesi                               13

Pamuk Tohumu Küspesi                    13

Kepek                                              6

Kuru Pancar Posası                           5

Ön Karışım (Vitamin ve Mineral)       2

Tuz                                                   1

Toplam                                             100

Alman Siyah Baş Et x  Karacabey Merinos Melezi (Siyahbaşlı Merinos)

Alman Siyah Baş Et Koyunu:

Baş ve ayaklar siyah olup vücut beyaz renklidir. Boyun kısa ve kalın, gövde geniş ve derin bacaklar orta uzunlukta bir ırktır. Adaptasyon yeteneği yüksektir. Bazı verim özellikleri aşağıdaki gibidir.

Verim Özellikleri

Koyunlar 70-75 kg

Koçlar 120-140 kg

Gömlek ağırlığı: ortalama 5 kg (A-AB kalite)

Gebelik oranı: %97-93,

Kuzu verimi :140-155,

Kuzularda yaşama gücü:%95-97

Genetik Yapı

Alman Siyah Baş Et Koyunu  %75 ve Karacabey Merinos  %25

Doğum Ağırlığı		4-5 kg
Sütten Kesim Ağırlığı (90. gün)		30 kg
Kuzularda Yaşam gücü Oranı		% 95
Ergin Yaş Canlı Ağırlığı		Erkek:80-90 kg,  Dişi:60-80 kg
Doğum oranı		90
Kuzu Verimi (Doğuran Koyuna göre)		1.3-1,4
İkizlik Oranı		%30-40
Entansif Beside Günlük Canlı Ağırlık Arışı		340 g
Beside Yem Değerlendirme Oranı		4-5
Süt Verimi		40-60 kg
Yapağı Verimi		4-5 kg
Vücut Yapısı Genel Tanımı	Orta irilikte, dolgun yapılıdır. Boyun sağlam, kısa ve kalındır. Göğüs yuvarlak ve derindir. Sırt ve sağrı orta uzunlukta geniş ve etlidir. Butlar dolgun ve gelişmiştir. Baş ve ayaklar siyah vücut beyazdır. Boyun sağlam vücuda bağlantısı iyidir.

Hampshire x Karacabey Merinos Melezi

Hamphire Down

Hamphire Down koyunu, alın hariç, kulak, burun ve gözler etrafı siyah renklidir. Bacaklar elbilegine kadar siyahtır. Yapağı beyaz ve orta uzunluktadır. Entansif beside kuzular günlük canlı ağırlık artışı 400g/güne ulaşmaktadır. Bu koyun  dünyanın her tarafına yayılmış ve yeni et koyunu tipi oluşturma çalışmalarında kullanılmıştır.

Melezleme çalışmasına 1990 yılında başlanmış olup, çalışmaya F2 düzeyinde son verilmiştir.

Sürü F2 düzeyinde kapatılarak kendi içinde çiftleştirmelere devem edilmektedir.

Genetik Yapı:
%50 Karacabey Merinos

%50 Hamshire Down

Doğum Ağırlığı	4-4.5 kg
Sütten Kesim Ağırlığı (90. gün)	30 kg
Kuzularda Yaşam gücü Oranı	% 96
Ergin Yaş Canlı Ağırlığı	Erkek:70-90 kg,  Dişi:60-80 kg
Doğum Oranı	89,9
KÜÇÜKBAŞ HAYVANLARIN İZLENMESİ,  KİMLİKLENDİRME VE KAYIT  SİSTEMLERİNİN GELİŞTİRİLMESİ    E.Sami POLAT,  Behiç COŞKUN, İbrahim KORONA, Tamer ÇAĞLAYAN Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi   Ayhan CEYHAN    Marmara Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü     ÖNSÖZ Proje TAGEM  tarafından 10 farklı alt proje ile farklı ırklarda ve değişik yörelerde yürürlüğe konan “ Halk Elinde Küçükbaş Hayvan Islahı” projelerinde çok sayıda hayvanın izlenmesini,tartılmasını ve kayıt altına alınmasını kolaylaştırmak amacıyla planlanmıştır. Halk  Elinde Küçükbaş Hayvan Islahı projeleri ülkemizin koyun ve keçiler üzerinde çok sayıda hayvan kullanılarak sahada ülke genelinde yapılan bir çalışmadır. Ülkemiz genetik kaynaklarına sahip çıkılması bakımından da önemlidir. Projenin yürütüldüğü her bölgede en az 6300 baş damızlık hayvan kullanılması, bu hayvanların yavrularının da projeye dahil olması ile izlenecek hayvan sayısının  15 bin başa kadar çıkması söz konusudur. Bu kadar fazla sayıda hayvandan veri toplamaktaki zaman alıcı ve fiziki güç kullanımına dayalı uygulamaların kolaylaştırılması, bir örneklik ve otomasyon kazandırılması, toplanan verilerin sağlıklı olarak kaydedilmesi  ve bu veriler üzerinde çalışmanın mümkün olabilmesi için hayvan izleme, tartı, kimliklendirme ve kayıt sistemlerinin geliştirilmesi yönünde çalışmalar bu projelerin başarıya ulaşması bakımından önemlidir. Bu çalışma Konya Selçuk Üniversitesi Veteriner Fakültesi ve Bandırma Marmara Hayvancılık Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü tarafından yürütülecektir.   ÖZ   Küçükbaş hayvanların kimliklendirilerek izlenmesi ve ilgili verilerin bir kayıt sistemi oluşturularak toplanması amacına yönelik Yürüyen Koyun Ölçüm istasyonu  geliştirilmiştir.  Oluşturulan sistemde hayvanların en az irritasyonla ve hatasız olarak özelliklerinin belirlenmesi ve bu özelliklerin kayıt altına alınması  hedeflenmiş,  bu amaca yönelik olarak hayvanların kimliklendirilebilmesi amacıyla RFID (Radio Frequency Identification Device)’li kulak küpeleri hayvanlara takılmış, tartımların hızlı ve zahmetsiz olabilmesi için hayvanları  hareket halinde tartabilen bir terazi geliştirilmiş, tartım sonuçlarını üzerine kaydederek bilgisayardaki yazılımın her koyun için açtığı dosyaya aktarabilen bir data-logger ilave edilmiştir.  Eşgal tayini için de kantar üzerine bir kamera yerleştirilmiştir. Geliştirilerek sistem haline getirilen bu bileşenler sahada kullanılabilmesi için bir römork üzerinde toplanmıştır.  Hayvanların arazide toparlanması ve istasyona yönlendirilebilmesi için ayrıca aynı römork üzerinde taşınabilen modüler paneller ve kapılar da sisteme dahil edilmiştir.   Bu sistem sayesinde hareketsiz tartımla hareketli tartım arasındaki fark % 3 ün altında bulunmuştur.   ABSTRACT Mobile Sheep Measuring Station A mobile sheep monitoring station unit was developed for improving the identification, observation, measuring and recording methods of numerous sheep in field.  System includes devices for; 1. Identification and following of individual sheepwith RFID (Radio Frequency Identification Device) eartags 2. Walk over weighing scale 3. Light alloy metal sheep handling and directing units 4. Mobile measuring unit (trailer) 5. measuing and recording software 6. Photographing of individual sheep for identification.  All system units are collected on a trailer which can be towed with a standard car.  The walk over weighing results have been found highly correlated with constant weighing with a maximum differntation of 3 %.  GİRİŞ Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından 10 farklı bölgede, farklı koyun ve keçi ırkları üzerinde 5 yıl süreyle halk elinde ıslah ve yetiştiricileri  teşvik projesi başlatılmıştır. Yapılan uygulamalarda koordinasyon ve bir örneklik sağlanması, hayvan izleme, tartı, kimliklendirme ve kayıt sistemlerinin geliştirilmesi, projeden beklenen sonuçlara kısa sürede ulaşılması yönünden yararlı olacaktır. Hayvanların takibi ve özelliklerinin belirlenerek kayıt altına alınabilmesi için, klasik yöntemlerin yanı sıra gelişmiş ülkelerde de kullanılan güncel teknoloji imkanlarından yararlanıldığı tekniklerin de ıslah projesine dahil edilmesi yerinde olacaktır. Hayvanların izlenebilmesi için kimliklendirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla kullanılan kulak numaraları pratik değerini  yitirmiştir. Diğer taraftan, Avrupa Birliğinin bu konuda bir yaptırımı yürürlüğe girmiş olu, Avrupa Komisyonunun (Regulation EEC No 3508/92) ve (EU Regulation21/2004) no’lu kararıyla, koyun ve keçi türünden olup, doğumundan itibaren 12 ay içerisinde kesime sevk edilmeyecek olan hayvanların ferdi olarak kimliklendirilmesi ve hareketlerinin bu yolla kaydedilmesi zorunlu hale gelmiştir. 1 Ocak 2008 tarihinden itibaren doğan her koyun ve keçinin, elektronik bir belirleciyle işaretlenmesi (Transporder), işletmedeki her bir hayvanın kayıt altına alınması, işletmeler ve bölgeler arasındaki hareketlerin bilgisayar otomasyonuyla kontrol altına alınması yönünde yaptırımlar uygulanacaktır. Ülkemizdeki koyun yetiştiriciliğinin kapasitesi ve karmaşıklığı göz önüne alındığında, kağıt üzerinde yazmaya dayalı kayıt sisteminin ferdi hayvan kaydı ve hayvan hareketlerinin izlenmesi yönünden yeterli olamayacağı bilinmektedir.Koyun yetiştiriciliğinin bir sektör olduğu İskoçya, İngiltere gibi ülkeler, kendi ulusal numaralandırma ve kayıt sistemlerini oluşturma çalışmalarına başlanmıştır. LİTERATÜR ÖZETİ 1. Koyunların izlenebilmesi için kimliklendirilmesi: Hayvanları izleyebilmek ve gerekli verileri toplayabilmek ve değerlendirebilmek için öncelikle onları tanımlayabilmemiz yani kimliklendirmemiz gerekmektedir (1).  Bu amaçla kullanılan görsel nitelikli, üzerinde numara yazılı olan kulak küpeleri güvenilirliklerini ve pratik değerini yitirmiştir.  Ebat, renk ve sağlamlık yönünden de standardları henüz tam olarak belirlenmemiş olan görsel kulak küpeleriyle çalışmanın zorlukları bilinmektedir.  Çeşitli uygulamalar esnasında kulak küpesine bakılarak hayvanın tanımlanması güçlükler arzetmektedir. Öte yandan elektronik düzeneklerle hayvanların kimliklendirilmesi, izlemeyi ve veri toplamayı kolaylaştıran, daha güvenilir bir yöntemdir(2). Bu sayede hayvanların bireysel olarak izlenebilmesi, doğru bilginin tespit edilmesi ve seri olarak elektronik ortama aktarılabilirliği de avantajları arasındadır (3).  Kolaylıkla takılabilen üzerine lazerle istenilen rakamlar yazılarak aynı zamanda görsel nitelik te taşıyan elektronik kulak küpeleri mevcuttur (4).  Hayvanların elektronik olarak kimliklendirilmesiyle ilgili Avrupa Birliği Komisyonunun (Regulation (EEC) No 3508/92) ve ((EU Regulation 21/2004) no’lu kararları (5) doğrultusunda  2008 yılı içerisinde küçükbaş hayvanların, elektronik olarak işaretlenmesi, yetiştiricilerin ve hayvanların tek tek kayıt altına alınması, hayvan hareketlerinin otomasyonla bir merkezden izlenmesi yönünde ülkemizde de yaptırımlar uygulanacaktır.  Ocak 2008 den itibaren doğan ve 12 aydan fazla yaşayacak olan bütün küçükbaş hayvanların elektronik olarak kimliklendirilmesi zorunlu olacaktır.  Bu sayede hayvansal üretim zincirinin kontrolü, gıda güvenliği, sağlık gibi konuların takibi kolaylaşacaktır.  Ayrıca bilimsel yaklaşımların uygulanabilirliği, veri akışının hızlanması, üreticilerin sertifikalandırılması, salgın hastalıklarla mücadele, hayvan hareketlerinin takibi gibi birtakım kolaylıklar da meydana çıkacaktır.  Halihazırda Avrupa Birliği üyesi her ülke öncelikle kendi ulusal kimliklendirme ve kayıt sistemini geliştirmeye çalışmaktadır (6).  2. Koyunların tartım sistemlerinin geliştirilmesi Özellikle arazi şartlarında çok sayıda hayvanın seri şekilde ve güvenilir olarak tartımlarının yapılabilmesi için geliştirilmiş uygun tartım sistemlerine ihtiyaç vardır.  Klasik yöntemlerle hayvan tartımı çok sayıda yardımcı eleman gerektiren, son derece zahmetli ve zaman alıcı bir uygulamadır.  Bilhassa saha çalışmalarında tartımların kısa sürede ve aynı hassasiyette sonuçlandırılması neredeyse imkansız görülmektedir.  Bu güçlükleri ortadan kaldıracak bir tartım sisteminin geliştirilmesine ihtiyaç vardır. 3. Koyunların sevk ve idare sistemlerinin geliştirilmesi İzlenecek hayvanların tartım, ölçüm ve diğer işlemler için bir araya getirilmesi, koridor oluşturularak yönlendirilmesi amacıyla kolay taşınabilir, modüler özellikte sağlam ve hafif paneller ve bağlantı elemanlarına ihtiyaç vardır. 4. Kayıt Yazılımı Çalışmada elde edilecek tüm verilerin kayıt altına alınmasını sağlayabilecek yetiştirici ve hayvanlara ait tüm bilgilerin değerlendirilebileceği ve tasnif edileceği bir bilgisayar programı gerekmektedir. 5. Koyunların eşkallerini belirlemek amacıyla resimlerinin alınması Özellikle damızlık değeri olan elektronik olarak tanımlanmış hayvanların tartım esnasında dijital bir kamera ile fotoğrafları çekilerek elde edilecek görüntünün doğrudan hayvanların dosyasına kaydedilmesi ıslah çalışmalarını kolaylaştıracaktır. 6. Toplanan verilerin kaydedilmek ve incelenmek üzere istenilen merkezlere yönlendirilmesi Sisteme yerleştirilen bir modül sayesinde GSM hattı veya internet bağlantısı üzerinden elde edilen verilerin istenen merkezlere aktarılması, sistem yazılımının gerektiğinde güncellenebilmesi sağlanmalıdır 7. Seyyar istasyon kurulması  Bu sistem sahada çiftlik şartlarında kullanılacağından bu kadar fonksiyonel bir sistemin her işletmeye yerleştirilebilmesi mevcut imkanlar içerisinde mümkün görülememektedir.  Kantarı, padoklama sistemlerini ve çalışmalarda kullanılacak diğer malzemeleri taşıyacak ve binek taşıtların kolayca çekebileceği, taşıt trafiğine çıkmasında sakınca olmayan bir römork tasarlanması gerekmektedir.  Römork üzerinde gerekli malzemeler toplanarak, ölçüm yapılacak yerlere kolaylıkla sevki sağlanmalıdır.  MATERYAL VE METOD  Bu çalışma, Selçuk Üniversitesi  Veteriner Fakültesi, Mühendislik Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü, Servotec Eelectronics ve Taralsa firmaları tarafından ortaklaşa gerçekleştirilmiştir.   Denemeler S.Ü. Veteriner Fakültesi Araştırma ve Uygulama Çiftliği Koyunculuk Ünitesinde gerçekleştirilmiştir.  1. Koyunların izlenebilmesi için kimliklendirilmesi:  Çalışmanın başlangıcında kullanılacak RFID nin tipinin belirlenmesi üzerinde durulmuş, rumen bolusu, implant veya kulak küpesine yerleştirilmiş belirleyiciler denenmiştir.  Rumen bolusunun uygulama zorluğunun yanısıra, RFID okuyucu tarafından okunmasındaki zorluklar da dikkate alınarak vazgeçilmiştir.  Implant şeklinde uygulanabilir transponder ise, görsel nitelik taşımadığı için ilave bir küpe sistemine de ihtiyaç doğacağından tercih edilmemiştir.  Kulak küpesi içerisine yerleştirilmiş olan RFID (Radio frequency identification device) olarak adlandırılan transponderlar.  ISO CE standartlarına ( CE/FCC no. E920780) uygun olarak düşük frekanslı (125 Khz) transponder’lı kulak küpeleri ve bunların kısa ve uzun mesafe okuyucuları tercih edilmiştir. Bu küpelerin üzerinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığı standartlarına uygun görsel numaralandırma yapmak ta mümkündür.  2. Tartım sistemi: Arazi şartlarında çok sayıda hayvanın seri şekilde tartımının yapılabilmesi için koyunların içinden çıkamayacakları şekilde dizayn edilmiş yürüyerek geçecekleri şekilde 250 cm uzunluğunda, 60 cm genişliğinde, 4 adet loadcell üzerine monte edilmiş çelik konstrüksiyonlu bir elektronik bir kantar imal ettirilmiştir.  Kantarın tartım kapasitesi 0-400 kg olup, 50 g hassasiyete sahiptir.  Kantar üzerinde koyun geçişi esnasında tartımı başlatıp sonlandıracak 2 adet sensor mevcuttur.  Çok hızlı geçiş yapabilecek hayvanları yavaşlatmak amacıyla bir adet otomatik bariyer yer almaktadır.  Aynı kantar üzerinde hem hareketli hem de sabit tartım yapmak mümkündür.  Kantar üzerindeki çeşitli aparatlara kumanda edebilen ve aynı zamanda verileri üzerinde toplayarak bunları bilgisayar ortamındaki yazılıma aktarabilen bir data logger geliştirilmiştir 3. Hayvan toparlama ve yönlendirme sistemleri: Çalışmaya alınan hayvanların tartım, ölçüm ve diğer işlemler için bir araya getirilmesi, koridor oluşturularak yönlendirilmesi amacıyla kolay taşınabilir, modüler özellikte sağlam ve hafif paneller 2x4 cm alüminyum profil kullanılarak portatif bir padoklama sistemi imal edilmiştir.  Koridor ve havuz panelleri 80x150 cm ebatlı olup geliştirilen menteşe sistemiyle pratik olarak bağlanabilmektedir.  Yine aynı bağlantı sistemiyle uyumlu kapı çerçeveleri ve bunların içinde her iki yöne de açılabilen sevk kapıları mevcuttur.  Römorka çıkış ve inişi sağlayacak rampalar ve yan korkulukları da aynı ölçüde alüminyum profilden imal edilmiş olup bağlantı noktaları sistemin tamamına uyumludur.  4. Yazılım: Çalışmada elde edilecek tüm verilerin kayıt altına alınmasını sağlayabilecek bir bilgisayar programıyla yetiştirici ve hayvanlara ait tüm bilgilerin değerlendirilebileceği ve tasnif edileceği menüleri ihtiva eden bir yazılım geliştirilmiştir.  5. Eşkal tayini: Koyunların eşkalini belirlemek amacıyla elektronik olarak tanımlanan hayvanların dijital bir kamera ile fotoğrafları çekilerek elde edilecek görüntünün doğrudan hayvanların dosyasına kaydedilmesi sağlanmıştır.   6. Veri aktarımı: Sistem üzerine veri aktarımını sağlayacak RS232, RS485 modülleri sabit olarak konulmuş, GSM/GPRS modem veya Ethernet seçenekleri tercihli olarak kullanılmak üzere sistem yazılımına dahil edilmiş, donanım ilavesi yapıldığında çalışacak seviyeye getirilmiştir.  7. Sistem taşıyıcısı (Römork): Kantarı, padoklama sistemlerini ve çalışmalarda kullanılacak diğer malzemeleri taşıyacak ve binek taşıtların kolayca çekebileceği, taşıt trafiğine çıkmasında sakınca olmayan üstü kapatılabilir 150x250 cm ebatta, tek dingilli, çeki demirli, üzerinde trafiğe çıkışı için uygun sinyalizasyon sistemi bulunan bir römork tasarlanarak imal ettirilmiştir.   BULGULAR VE TARTIŞMA Koyunların, Avrupa Birliği standardlarına uygun bir biçimde kimliklendirilmesi sağlanmıştır.  Geliştirilen sistem sayesinde görsel nitelik taşıyan numaralandırılmış ve barkodlu küpe kulağın üst tarafında yer alırken, RFID taşıyan küpe kısmı kulağın iç tarafına uygulanmıştır.  Hayvanların geçit yerlerine yerleştirilen elektronik okuyucular sayesinde uzaktan, veya sürü içine girmek suretiyle de bireysel olarak kimliklerinin belirlenmesi sağlanmıştır. Tartım sistemi sayesinde, koyunlar kantar üzerinden geçiş yaparken canlı ağırlıkları zahmetsizce  belirlenmekte, fotoğrafları çekilmekte ve doğrudan bilgisayarda bulunan kartlara kaydedilmektedir.   Sabit tartımla hareketli tartım arasındaki sonuçlar yönünden korelasyon çok yüksek bulunmuştur.  Farklılık % 3 ün altındadır.  Hayvan yönlendirme sistemleri taşıyıcı römork üzerine yüklenerek taşınması sağlanmakta, ölçüm yapılacak yerlere gelindiğinde çok kısa sürede montajı yapılarak uygulamaya konulabilmektedir. Oluşturulan yazılım sayesine, her bir hayvanla ilgili her türlü veri (yaş, cinsiyet, kondisyon skoru, verimleri, aşılamalar vb uygulamalar kaydedilebilmektedir. Toplanan veriler internet üzerinden istenilen merkezlere aktarılabilmektedir. Taşıyıcı römork binek otomobil tarafından rahatlıkla çekilerek sahada sistem taşınabilmekte olup, yine saha çalışmalarında gerekli olabilecek alet ve malzemeleri de taşıyabilecek kapasitededir.  Römork üzerinde hem 12 V DC hemde 220 V AC elektrik akımıyla çalışabilecek donanım mevcuttur. LİTERATÜR LİSTESİ 1. CSIRO (1965) Field Investigation with Sheep, a manual of techniques. Ed: Moule G. R..The Commonwealth Scientific and Industrial Research Organization, Melbourne, Australia. 2. Brewin, B.(2002) Radio Frequency Identification. Computerworld, December16, 2002. 3. Shepard, S. (2004). RFID: The Promise of a Strategic Technology. www.shepardComm.com 4. Shepard, S. (2005).Radio Frequency Identification. pp245.  McGraw-Hill Companies, NewYork. 5. COUNCIL REGULATION (EC) No 21/2004 of 17 December 2003 establishing a system for the identification and registration of ovine and caprine animals and amending Regulation (EC) No 1782/2003 and Directives 92/102/EEC and 64/432/EEC. Official Journal of the European Union 9.1.2004. 6. Department for Environment Food and Rural Affairs of United Kingdom http://www.defra. gov.uk /animalh/tracing/sheep/eid/pdf/interimprogress.pdf.  Aşağıdaki siteden hareketli küçükbaş tartım sistsi ile ilgili resimler izlenebilir. http://saanen.slide.com/  Ana Sayfa
Yorum (yok) :: Yorum yaz! :: Bağlantı

• 1/5/2007 - Charolais ırkı koyun

• 11/2/2007 - Koyun ve Koç Sürüsünde Üreme Faaliyetleri

• 11/2/2007 - KOYUNLARDA DÖL VERİMİNİ ARTIRMA YOLLARI